Overslaan en naar de inhoud gaan

Mvo

In onzekere tijden, samen op een voyage mystère

In gesprek met Bram Vermeiren | 4 februari 2021

‘De gedrevenheid en de flexibiliteit van de medewerkers, dat is echt magnifiek! Ondanks alles en de blijvende onzekerheid, ben ik heel tevreden.’ Bram Vermeiren is directeur van Vakantiedomein De Massembre. Sinds eind november 2020 vervangt hij bovendien de directeur van Zorgverblijf Hooidonk. Ze richtten er als Schakelzorgcentrum een Covidgang in om de ziekenhuizen te ontlasten.
Met veel enthousiasme staat hij stil bij het nieuwe vakantie-aanbod en systemen die ze uitwerkten in Massembre. Bij het beter leren kennen van collega’s en wat ze samen mogelijk maakten deze zomer. En bij de inzet en veerkracht van de collega’s in Hooidonk. Het valt op dat Bram in elke situatie het positieve benoemt. ‘Ik leef niet om problemen op te lossen, maar om kansen te zien en die waar te maken.’

Bram verdeelt zijn tijd tussen beide werkplekken. Domaine de Massambre* in Heer (Namen), en Zorgverblijf Hooidonk** in Zandhoven. Het zijn twee erg verschillende werelden. De ene, helemaal in de natuur, focust op ontspanning en vakantie. Een groot domein waar nu nauwelijks mensen komen. De andere is vrij klinisch en focust op zorg. Het is er al maanden alle hens aan dek. ‘Toch draaien ze in essentie om hetzelfde. Om mogelijk maken dat wie er verblijft - kort of langer- zich er goed voelt en tevreden is. Om het opbouwen van een organisatie rond die gasten en bewoners. Waar mensen met plezier werken, zich engageren en zich goed voelen. Klanten- en medewerkerstevredenheid zijn twee belangrijke bouwstenen.’

domein Massembre
Een groot domein waar nu nauwelijks mensen komen.

 

Hij houdt van die dubbele job, van nieuwe uitdagingen, al voelt hij zich wat opgejaagd en altijd onderweg. ‘Ik ga voor de best mogelijke ondersteuning die ik op beide plekken kan bieden. Uiteindelijk zijn het de collega’s die het vooral doen. Ik ondersteun hen, maak overleg mogelijk, luister en verbind waar nodig.‘

Meer aandacht en ruimte voor de dieren

In het voorjaar, herfst en winter ontving Massembre geen gasten. Dat is sinds de jaren ‘40 niet meer gebeurd.  Bram vertelt hoe hij nu meer oog heeft voor de infrastructuur, hoe imposant en knap die eigenlijk is. ‘Normaal besteden we aandacht aan de mensen die in de gebouwen verblijven, op trektocht gaan met de ezels en kampen bouwen in het bos. Dat zij er nu niet zijn, komt heel onnatuurlijk over.’

“We horen meer vogels, en de vossen en everzwijnen zagen we nog nooit van zo dichtbij.”

Bram Vermeiren

Het gemis aan mensen opende nieuwe deuren: ‘Ik voeder de dieren nu af en toe en maak tijd voor hen. Ons contact is nu tien keer beter. Er zijn ezels, trekpaarden, geiten en highlandkoeien. Ik maakte een oude belofte waar: George - één van onze trekpaarden - is bang en wantrouwig. In maart begon ik elke dag met hem te werken en hem op te leiden, stap voor stap.’

Dat 100 000 overnachtingen per jaar iets doen met de fauna en flora op het domein, valt pas op als de bezoekers er niet zijn. ‘De bossen hebben er nog nooit zo mooi bijgestaan, alles tiert welig. We horen meer vogels, en de vossen en everzwijnen hebben we nog nooit zo dichtbij gezien.’

Bram de Kerstman onderweg naar alle medewerkers

Empathie, dat is de kwaliteit waar Bram zich als leidinggevende in deze tijd meer bewust van is. ‘Niet dat ik voordien niet empathisch was. Mijn focus lag vooral op goede dienstverlening, tevredenheid van klanten en een vlotte keten. Nu heb ik meer oog voor hoe het met iedereen gaat, hoe ze leven, wat hun passies zijn.’

Op het domein werken een dertigtal mensen: in de keuken, aan de receptie, voor het onderhoud, … . De meeste zijn nu technisch werkloos. De minimale taken voeren ze uit in een beurtrol.  ‘Veel collega’s werken hier al jaren. Vijftien, twintig jaar is geen uitzondering. Vaak hebben ze nooit elders gewerkt. Sommigen geven aan dat ze niet overweg kunnen met zichzelf en zo weinig perspectief hebben.’ Bram is blij dat ze contact houden in hun facebookgroep, dat collega’s elkaar opzoeken en hij regelmatig iemand ziet wandelen op het domein, soms met het gezin.

“Ik heb nu meer oog voor hoe het met iedereen gaat, hoe ze leven, wat hun passies zijn.”

Traditioneel is er in december een personeelsuitstap, een voyage mystère - een geheimzinnige reis - met de bus. Vorig jaar trokken ze naar Parijs. Voor het eerst werd het een tweedaagse.  ‘Elk jaar leidt het weer tot mooie ontdekkingen en is het een gigantisch succes. Zo was de helft van de mensen nog nooit in Parijs geweest.’

Dit jaar bedacht Bram een andere voyage mystère. De reis was voor hem, het mysterie voor de medewerkers. Het werd één van zijn mooiste momenten. ‘Door een artikel kwam ik op het idee om hen rond kerst te verrassen met een bezoek. Samen met mijn partner stelde ik dertig geschenkdozen samen met streekproducten, gepersonaliseerde cadeautjes en voor iedereen een persoonlijke kaart. Ik liet iedereen weten dat die dag misschien iemand kon langskomen. Op Facebook werd flink gespeculeerd.’

Bram als kerstman
Bram: ‘Voor het eerst kwam ik aan huis bij de medewerkers. Ik zag ik waar ze woonden.’

 

In een versierde camionette en verkleed als kerstman reed Bram de hele namiddag langs de huizen van alle medewerkers. Door de kerstmuziek hoorden ze hem al van ver. ‘Ik maakte met iedereen een praatje, hoorde hoe het nu echt gaat. Soms stond het hele gezin op de oprit. Ze vonden het plezant en het versterkte mijn band met enkele collega’s. Voor het eerst kwam ik naar hun huis, zag ik waar ze woonden. Dat was boeiend. Dat zou je anders niet doen. Zo waardevol.’

Een zomer vol kampen en protocollen mogelijk maken

De zomerdynamiek koestert Bram ook. Het nieuws dat de zomerkampen van Kazou mochten doorgaan, gaf perspectief. Dat de collega’s met passie werken, graag inspringen en niets liever doen dan hun werk verbeteren, wist Bram al. Ze verbaasden hem dat ze zo vlot aan veranderingen werkten. Misschien is hij daar in het verleden te voorzichtig in geweest, te beschermend?

Gedreven werkten ze samen aan protocollen en de nieuwe werkelijkheid. Het dwong hen om anders om te gaan met de maaltijden en de shiften in het restaurant. Ze discussieerden er lang over met de diensthoofden. ‘We werkten nieuwe procedures uit waar we zo tevreden over zijn dat we ze gaan behouden. ’ Het keukenpersoneel had ruimte om barbecuepakketten en nieuwe menu’s uit te werken. Ze werden gesmaakt door de kinderen. ‘Het was mooi om te zien hoe mensen uit hun comfortzone kwamen. Voor het eerst kwam de kok in het restaurant om de borden van de gasten te dresseren. Dat kostte wat overtuigingskracht. Hij stond er in zijn kokskostuum en de waardering van de gasten kwam echt binnen.’

koks van Massembre
Bram: ‘Voor het restaurant werkten we nieuwe procedures uit. We zijn er zo tevreden over dat we ze gaan behouden.‘

 

Het werd een zomer vol kampen en protocollen. Ook bij Kazou was de inzet fenomenaal. Bram kijkt met plezier terug naar hoe de show op het einde van het ‘#Like me’-kamp coronaproof kon doorgaan, mét aanwezigheid van de acteurs van de reeks. Voor de kinderen onbetaalbaar en voor de begeleiders de kroon op een zomer grenzeloze inzet.

Kom met je bubbel genieten van het bos!

Op het domein lijden ze nu grote verliezen. Al helpt het dat ze de voorbije jaren een reserve konden opbouwen, de personeelsleden op tijdelijke werkloosheid kunnen en ze samenwerken met grote partner Kazou. Maar de reserves raken op, dus is het belangrijk dat 2021 beter wordt dan 2020.

“We hebben alles herdacht. Onze accommodatie en organisatie is gericht op ontmoeting stimuleren. Nu werken we aan individuele dienstverlening.”

Eind vorig jaar waren ze optimistischer. Nu realistisch. Alles remt weer af. ‘Ik vind het onze sociale verantwoordelijkheid om niet af te wachten tot we weer groepen kunnen ontvangen. Daarom werken we nu aan de promotie van individuele vakanties voor mensen en gezinnen. Ze kunnen bij ons genieten van het bos en de rust. We hebben alles herdacht. Onze accommodatie en organisatie is gericht op ontmoeting stimuleren. Nu werken we aan individuele dienstverlening. Met gezellige bediening op de kamer met een mobiele bar en verse maaltijden. En met uitgewerkte wandelingen, ezeltochten en boomhutarrangementen waar gasten op kunnen intekenen. Veel mensen zijn op zoek naar wat ademruimte. We bieden hen de natuurlijke ervaring. Veilig. En ondertussen is dit voor ons een leermoment.’

Lichtjes aan het eind van de tunnel

In Zorgverblijf Hooidonk kregen de bewoners en medewerkers intussen hun eerste vaccin. ‘Dat zorgt voor een concreet lichtje aan het eind van de tunnel. Al maanden zoeken we permanent hoe mensen op alle afdelingen perspectief kunnen blijven zien en voldoende draagkracht houden. Dat medewerkers kunnen ventileren en er naar hun verhaal wordt geluisterd, is erg belangrijk. We maken voldoende tijd voor overleg. Er zijn nu ook minder herstellenden op de Covidgang. Dat haalt ook druk weg. Al weten we niet wat de komende maanden zullen brengen.’

“Dat medewerkers kunnen ventileren en er naar hun verhaal wordt geluisterd, is erg belangrijk.”

Brams waardering is erg groot voor wat de collega’s al maanden in moeilijke omstandigheden met zoveel engagement en zorg neerzetten. ‘Op heel korte tijd werd de Covidgang ingericht volgens de conventies. De dagelijkse zorg voor mensen die er uitzieken na hun ziekenhuisopname, het voortdurende testen en het organiseren van bezoeken. De drive en flexibiliteit van zorgverleners en administratieve krachten is magnifiek!’

In Zorgverblijf Hooidonk snakken ze naar wat rust en rustigere vaarwaters. In Vakantieverblijf Massembre  hopen ze dat ze binnenkort weer veilig groepen kunnen ontvangen en ze de geplande grote activiteiten kunnen laten doorgaan. ‘Eén ding is zeker’, besluit Bram, ‘als we virusvrij zijn, gaan we weer knallen!’

 

* Domaine De Massembre is een groot vakantiecentrum en wandelparadijs in Heer (Op 20 km van Dinant, vlakbij de Franse grens) en een partner van Iedereen Verdient Vakantie. Gezinnen en groepen komen er op vakantie, scholen op bosklas en kinderen op jeugdkamp met Kazou. Het vakantiecentrum kan 600 mensen tegelijk ontvangen (in normale tijden) in diverse gebouwen en boomhutten. Het domein van 140 hectare, voornamelijk bos, is de ideale plek voor allerhande natuurlijke activiteiten.
** In CM-Zorgverblijf Hooidonk in Zandhoven kan je herstellen van een ziekte of medische ingreep. Je kan er alleen, met twee of in groep verblijven in de Kempense natuurpracht. Het zorgverblijf is ook een partner van Iedereen Verdient Vakantie. 

 

Bram Vermeiren

In gesprek met

Bram Vermeiren is sinds zes jaar directeur van Domaine De Massembre. Hij woont samen met zijn partner afwisselend in Brussel en op het domein. Die combinatie van troeven van stad en natuur bevalt hem. Hij verdiepte zich in Waarderend onderzoek (Appreciative Inquiry) en neemt het mee in zijn leven en werk. Eerder werkte hij in leidinggevende functies bij KAJ, Steunpunt Jeugd en De Ambrassade. Hij geniet er ontzettend van om na deze kantoorjobs zo concreet de resultaten van het werk te zien. Om tot rust te komen, trok hij in oktober met de fiets door Frankrijk, naar Normandië en Parijs. Waar hij het meest naar uitkijkt is een nieuwe datum voor zijn uitgestelde huwelijk (20/06/20). Eén waarop ze hopelijk ook een klein tuinfeest kunnen geven om met dichte vrienden en familie te vieren.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 4 februari 2021 in de categorie Mvo.

Els Hillaert

Neergepend door

Els Hillaert leeft op van inspirerende verhalen horen en delen, invoelend luisteren, woorden die de kern raken, zorgzaam samenwerken en meewerken aan diepgaande verandering. Sinds maart 2020 is ze verhalenwever bij Iedereen Verdient Vakantie en ook als freelancer schrijft ze graag heldere en bezielde tekst en verhalen voor waarde.n.volle initiatieven.

Samenzijn, een mooie omgeving, en daar is het vakantiegevoel al!

In gesprek met Griet De Bruyckere | 16 november 2020

Als je het domein van jeugdherberg Die Loyale in Maldegem opkomt, valt de rust over je. Een karaktervol hoofdgebouw, verassende hoekjes in de tuin, een amfitheater, speelvelden, een speeltuin en overal bomen. Hoog in de bomen zingen vogels hun lied. De jeugdherberg is al van bij het begin een partner van Iedereen Verdient Vakantie. Ook hen is het erom te doen om vakantiekansen te bieden aan mensen voor wie vakantie niet vanzelfsprekend is. Verantwoordelijke Griet De Bruyckere neemt ons mee op verkenning in haar vakantieparel.

Opgroeien in de jeugdherberg

Griet groeide op in de jeugdherberg. Haar ouders startten er 47 jaar geleden mee. In de beginjaren was de jeugdherberg veel kleiner dan nu: ‘Het was een kleinschalig familiegebeuren. Als kind sliepen we als het ware tussen de gasten. Er zaten Fransen, Engelsen en Chinezen mee aan tafel. Van bij het begin kwamen groepen mensen met een mentale beperking. Daar bouwden we een band mee op. Elk jaar kwam dezelfde muziekgroep op kamp, dat werden vrienden. En als ze op uitstap naar Walibi gingen, zat ik mee op de bus. Opgroeien in zo’n multiculturele omgeving was heel interessant. Al besefte ik dat niet als kind.’

“Hoeveel moeite mensen doen om hun kinderen een mooie vakantie te bezorgen. Daar kan ik alleen veel respect voor hebben.”

Griet De Bruyckere 

Toen 17 jaar geleden de vraag kwam wat er met de jeugdherberg zou gebeuren, besloten Griet en haar man onverwacht om hem verder uit te baten. ‘Voor een groot deel toch voor onze kinderen. Die ervaring wilden we hen graag meegeven.’

Familiale jeugdherberg op ‘t platteland

Ondertussen kwamen er gebouwen bij, maar Die Loyale blijft een kleinschalige, familiale plattelandsherberg, benadrukt Griet: ‘We hebben al jaar en dag twee mensen vast in dienst. Ze zijn als familie. Mijn ouders wonen hiernaast en zijn nog betrokken.’ Dat maakt de gemoedelijke sfeer. ‘We willen iedereen hier op een persoonlijke manier ontvangen, we helpen hen wegwijs en voelen ons betrokken.’

kinderen schuiven aan voor het avondeten
 

‘Veel groepen komen al jaren. We hebben dus echt een band met hen, wat het zo leuk maakt. In de zomer komen veel groepen met kinderen of volwassenen met een mentale beperking, zoals de Jomba - en Samanakampen. Sommige begeleiders kennen we door en door. We weten waar we hen plezier mee kunnen doen. We kunnen goed inspelen op de deelnemers, sommige kennen we al jarenlang. Mijn jongste dochter Clara voelt zich heel erg betrokken bij de mensen met een mentale beperking. Ze helpt al jaren mee op de kampen.’

In de rust in ‘t groen

Het domein voelt al aan als vakantie, in de rust in ‘t groen. ‘Groepen kunnen niet beter zitten,’ vindt Griet. ‘Er is heel veel ruimte, een grote zaal, en de sportterreinen zijn een schone troef.’ Met 74 bedden blijft het intussen wel een kleinschalige vakantieplek.

‘Samenzijn in een mooie omgeving is vaak al genoeg voor een vakantiegevoel. Dat zie ik vaak. In de nabije buurt is er een zwembad, minigolf, stoomtrein, en het Maldegempark. Onze wandelvereniging De Smokkelaars stippelde een wandeling uit in de buurt. Veel mensen komen naar hier om te fietsen, of kiezen deze plek als tussenstop op weg naar zee.’

“Mijn jongste dochter Clara voelt zich heel erg betrokken bij de mensen met een mentale beperking. Ze helpt al jaren mee op de kampen.”

Ook individuele vakantiegangers en gezinnen zijn hier welkom. ‘Voor gezinnen hebben we enkele studio’s met een kitchenette. Wie wil kan boodschappen doen om hier ’s avonds op het gemak iets te drinken, of om hier ‘s middags een broodmaaltijd te eten. Je hebt je huisje voor jou alleen. Voor een jeugdherberg is dat vrij luxueus.’ Nog een meerwaarde: de bus uit Brugge stopt vlakbij.

Alle vooroordelen vallen weg

Twee jaar geleden bracht een grote groep van Ûze Plekke, Welzijnsschakel in Brugge, een weekend door in de jeugdherberg (*). Griet is er nog van onder de indruk: ‘Ze gaan maar eens om de vijf jaar samen op weekend, zoeken er sponsors voor en richten het in met alles erop en eraan: animatie, een huifkartocht, een barbecue… Ik had er zelf deugd van. Zo dankbaar dat de mensen waren. Dat we daaraan kunnen bijdragen, daar doe je het voor. Ze stuurden ons nadien ook nog een mooie kaart.’

’Er was een man in een rolstoel die in armoede leefde. Hij had zijn hele leven keihard gewerkt als zelfstandige. Door een ongeluk en een echtscheiding raakte hij via een faillissement in armoede. Zijn verhaal opende mijn ogen. Een paar tegenslagen en het kan je ook gebeuren. Ik had vooroordelen tegenover mensen in armoede. En door zo’n contacten vallen die weg. Echt pakkend.’ Griet vindt deze ontmoetingen bovendien heel waardevol voor haar kinderen. Het verruimt hun beeld.

“Ik had er zelf deugd van. Zo dankbaar dat de mensen waren. Dat we daaraan kunnen bijdragen!”

‘Ik sta er soms van te kijken hoe dankbaar mensen zijn. Hoeveel moeite ze ook doen om bijvoorbeeld een uitstap te maken. Hoeveel moeite mensen doen om hun kinderen een mooie vakantie te bezorgen. Om hun kinderen een goede toekomst te geven. Daar kan ik alleen maar veel respect voor hebben. Eén van de medewerkers heeft gauw medelijden, zou van alles voor hen willen doen, maar dan zeg ik: ‘Deze mensen hebben ook hun fierheid. We moeten hen in hun waardigheid laten.’’

Uitkijken naar de lente

De zomer was ondanks corona best goed hier. Sommige kampen werden geannuleerd, maar weer vervangen door een andere groep. En de mensen die op stap gingen, waren allemaal content, merkt Griet op. Er kwamen gezinnen die anders naar het buitenland gingen. Hun kinderen speelden gezellig samen. En ’t mooie weer gaf een positieve sfeer.  
Door de vele annulaties van groepen dit najaar, is de jeugdherberg vaak gesloten. Ook de uitstappen van de middelbare scholen zijn geschrapt. ‘Al jaren komen groepen van het VTI in Lokeren. Een heel multiculturele groep. Die jongeren fietsen naar hier, dat is een grote uitdaging. Ze sporten hier, houden een barbecue, en hebben een nachtspel in het Drongengoed. Voor die gasten is dat een onvergetelijke ervaring. De jongeren van dit jaar zullen dat moeten missen. Jammer.’

kinderen spelen in de speeltuin
 

Griet hoopt dat ze in de lente, na de wintersluiting, goed kunnen heropstarten en alle groepen en gasten hier weer welkom kunnen heten. Op hun familiale manier, in de rust en in ’t groen.

(*) Lees hier het verhaal van Ûze Plekke.

Foto’s: Jeugdherberg Die Loyale
Griet De Bruyckere

In gesprek met

Griet De Bruyckere groeide op in jeugdherberg Die Loyale in Maldegem en houdt die nu zelf open, naast haar werk als pedagoge. Samen met haar man en 4 kinderen wonen ze er op het domein. Ze houdt van de contacten en vriendschappen met de vakantiegangers die al jaren komen. Vakantie betekent voor haar vooral tijd doorbrengen met het gezin, op een zonnige bestemming, in de sneeuw of tijdens een citytrip.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 16 november 2020 in de categorie Mvo.

Els Hillaert

Neergepend door

Els Hillaert leeft op van inspirerende verhalen horen en delen, invoelend luisteren, woorden die de kern raken, zorgzaam samenwerken en meewerken aan diepgaande verandering. Sinds maart 2020 is ze verhalenwever bij Iedereen Verdient Vakantie en ook als freelancer schrijft ze graag heldere en bezielde tekst en verhalen voor waarde.n.volle initiatieven.

LUISTERVERHAAL: Vakantieverblijven in tijden van corona

In gesprek met Toeristische doeners die durven | 4 juni 2020

Hoe gaat het er eigenlijk aan toe in de vakantieverblijven nu ze geen gasten mogen ontvangen? Sommige blijken leeg te staan en dat voor het eerst in vele jaren. Andere spelen in op bijzondere noden zoals de nachtopvang van daklozen in tijden van corona.

Brengt deze periode voor ondernemers vooral kopzorgen teweeg? Of ontstaan er ook nieuwe ideeën voor de toekomst?

Verhalenmaker Eva De Groote praatte onder meer met een hoteleigenaar uit Blankenberge en de beheerder van een jeugdherberg in Gent.

Luister hier

uitkijktoren op het strand

In gesprek met

Luc Fourier runt drie hotels en een vakantieverblijf in Blankenberge, waarvan één met zijn zus. De familiegeschiedenis in het hotelwezen gaat terug tot het einde van de negentiende eeuw.

Sara Geysels is de beheerder van jeugdherberg De Draecke in Gent. Ze heeft de hostel zo goed als voor zich alleen in deze periode, gezien de herberg ook haar eigen woonplaats is.

Seppe Dams en Marianne Schapmans zijn respectievelijk netwerkverbinder en directeur bij Iedereen Verdient Vakantie

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 4 juni 2020 in de categorie Mvo.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Openluchtmuseum Bokrijk versterkt gemeenschappen (en omgekeerd)

In gesprek met Bea Vaes | 3 september 2019

Het dagelijkse leven van mensen zoals jij en ik, gisteren, vandaag en morgen. Daar gaat het om in openluchtmuseum Bokrijk. Originele dorpskernen werden er gereconstrueerd in een indrukwekkend park, compleet met oorspronkelijke lemen huizen, wind- en watermolens. Je vindt er ook allerlei gebruiksvoorwerpen terug, sommige dateren van honderden jaren terug. Maar openluchtmuseum Bokrijk is vooral een plek van en voor mensen, benadrukt Bea Vaes. Zij is als publieksbemiddelaar verbonden aan het museum en is vol van de gemeenschap die er de laatste jaren is ontstaan. Omwonenden dragen mee zorg voor het domein, net als ambachtslui van overal ten lande.

Groei

Als ik samen met Bea over het domein wandel, valt het op dat er her en der verzorgde moestuintjes tussen de historische gebouwen prijken. ‘Meer dan honderd vrijwilligers dragen zorg van de groentetuinen,’ zegt Bea met een glimlach. Ze legt uit dat Bokrijk niet alleen over stenen en ambachten gaat maar dat er ook oorspronkelijke gewassen worden gekweekt. Boekweit bijvoorbeeld, en ook vlas en hennep. In de moestuinen vind je allerlei vergeten groenten terug, zoals rammenas, schorseneer en kardoen. Dat laatste is een soort van distel verwant aan artisjok. ‘De tuiniers kunnen de oogst mee naar huis nemen, net zoals dat in volkstuintjes het geval is,’ zegt Bea. Het openluchtmuseum wordt op die manier een levende plek, ingebed in de dagelijkse routine van bewoners uit de buurt.

Gedreven medewewerkers in Bokrijk
Een gedreven gastvrouw op stap met een groep jongeren

 

Welkom

Spreek niet over suppoosten of bewakers in openluchtmuseum Bokrijk. De mensen die bezoekers onthalen op hun historisch erf zijn stuk voor stuk gastheren en gastvrouwen. Ze vertellen verhalen over de mensen die ooit in de huizen hebben gewoond. Ik zie overal op het domein klassen met kinderen van allerlei origines rondlopen. Ik vraag mij af hoe het voor hen is om hier te zijn. ‘Wij hebben veel kansen om verzuring tegen te gaan,’ zegt Bea. ‘Het gaat hier immers over wat ons verbindt, het dagelijkse leven. Over hoe het verleden ons kan inspireren vandaag. En dat overstijgt achtergronden en culturen.’ Bea vertelt hoe een Libanese bezoekster helemaal openbloeide toen ze bij de historische objecten een handgraanmolen ontdekte. Zo had ze er ook nog een bij haar eigen grootmoeder in gebruik gezien, in haar geboorteland.

“Er ontstond een gemeenschap rond het museum. Omwonenden dragen mee zorg van het domein, net als ambachtslui van overal ten lande.”

Bea Vaes

 

Passie

‘Als het om duurzame systemen gaat is er in Bokrijk veel inspiratie te vinden,’ zegt Bea fier. Ze vertelt hoe mensen vandaag naar Bokrijk komen om bij te leren over duurzaam bouwen door te ontdekken hoe bijvoorbeeld leembouw in zijn werk gaat. ‘Maar ook over allerlei andere vormen van vakmanschap is er veel ontmoeting en uitwisseling,’ zegt Bea. Topkok Kobe Desramaults ontwikkelde nieuw brood op basis van oorspronkelijke zuurdesemrecepten. Mandenvlechters en lederbewerkers vertrekken van eeuwenoude technieken om met veel zorg en enthousiasme nieuwe gebruiksvoorwerpen te maken. Bea en ik wandelen binnen in de museumshop op het domein. ‘Vandaag loopt niemand nog met munten rond,’ zegt Bea glunderend, ‘maar kijk naar dit handgemaakte lederen buideltje voor bankkaarten. Het is gemaakt door mensen die hebben samengewerkt rond oorspronkelijke technieken.’ Het is inderdaad een prachtig hebbeding. ‘Het bulkt van de passie.’

Bokrijk Molen Ellikom jongeren lemen
Jongeren lemen de Olieslagmolen van Ellikom

 

In de ban van onze molen

De lokale gemeenschap van Bokrijk is betrokken bij de werking van het museum via de volkstuintjes en het demonstreren van de oorspronkelijke ambachten. Maar ook landelijk is er communitywerking. ‘Bij de opstart van een restauratie wordt er steevast een samenwerking opgezet met het lokale gemeentebestuur,’ legt Bea uit. De inwoners van die gemeente krijgen een postkaartje in de bus om “hun gebouw” in het openluchtmuseum te (her)ontdekken. Zo koestert Bea mooie herinneringen aan de Olieslagmolen van Ellikom. ‘We werkten toen vooral samen met jongeren uit de gemeente,’ zegt Bea. De jongeren waren de motor van het project en staken zelf de handen uit de mouwen. Het was een restauratie met leem en vitswerk, een techniek met als basis een geraamte van twijgen en takken. Bea glimlacht. ‘Het was zo mooi om het enthousiasme van de jongeren te zien.’ Als molendeskundigen in spe zullen zij zelf de bezoekers rondgidsen op de Open Monumentendag van 8 september 2019.

 

 

Foto's: Openluchtmuseum Bokrijk

Bea Vaes

In gesprek met

Bea Vaes is sinds 2000 verbonden aan openluchtmuseum Bokrijk als medewerker van de museumdienst. Ze is er verantwoordelijk voor de publieksbemiddeling en de aansturing van de gidsen. Het openluchtmuseum in Genk maakt deel uit van het netwerk Iedereen Verdient Vakantie, dat inspanningen doet om mensen met een beperkt budget ook van uitstappen en vakantie te laten genieten.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 3 september 2019 in de categorie Mvo.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

LUISTERVERHAAL Hostel De Snuffel in Brugge doet de buurt bloeien

In gesprek met Stijn Delaere, Kika Merlin, Alain De Bock, Natasha Vermeersch - Snuffel Hostel, Brugge | 6 augustus 2019

In hostel De Snuffel in Brugge gaat het zo. Dankzij budgetvriendelijke prijzen kunnen jonge reizigers uit de hele wereld de wereldvermaarde stad ontdekken. Tegelijk zorgt hun komst voor inkomsten die worden ingezet om Bruggelingen van allerlei achtergronden en leeftijden te inspireren en verbinden. De Snuffel maakt van toerisme een winwinsituatie zonder weerhaakjes. Op die manier brengt toerisme voeding en bewatering om de lokale gemeenschap in bloei te zetten. 

Luister naar het verhaal:

 

 

De mensen achter het verhaal: 

 

Stijn en Kika

Stijn Delaere (coördinator) en Kika Merlin (receptie)

 

 

Alain De Bock
Alain De Bock (barmedewerker)

 

 

Natasha Vermeersch
Natasha Vermeersch (medewerker via vzw Veldzicht)

 

Headerfoto: Toerisme Vlaanderen

Snuffel Hostel

In gesprek met

Stijn Delaere is coördinator van Hostel de Snuffel in Brugge. Kika Merlin is receptioniste en organiseert daarnaast allerlei activiteiten in De Snuffel. Alain De Bock is een van de barmedewerkers en staat ook geregeld in voor schoonmaak. Natasha Vermeersch komt een keer per week de keuken schoonmaken via vzw Veldzicht. Veldzicht ondersteunt mensen mensen met een beperking in wonen en werk.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 6 augustus 2019 in de categorie Mvo.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Sociale vakantiemaker die mikt op winst? Vanzelfsprekend!

In gesprek met Marianne Schapmans, Iedereen Verdient Vakantie, en Francis Fivez, NZ-vakanties | 28 juni 2019

Met een vakantiedomein en bivakhuis in Oostduinkerke en Durbuy, een vakantiedomein in Oostende, een eigen reisagentschap en bijzondere aandacht voor het wegwerken van vakantiedrempels. Dat is NZ-Vakanties: het sociaal toeristisch initiatief van de Neutrale Ziekenfondsen. ‘Onze missie is vakantie mogelijk maken voor iedereen. Het basisprincipe daarachter is solidariteit.’ zegt directeur Francis Fivez. Marianne Schapmans, directeur van Iedereen Verdient Vakantie bij Toerisme Vlaanderen, nodigde hem uit voor een gesprek over sociaal ondernemerschap. ‘Af en toe moet je uit je zwembad komen en naar het water kijken’, zegt Francis. ‘Om je dan af te vragen: hoe kan het nog beter?’ De bezieler achter het moderne NZ-Vakanties is niet vies van een flinke dosis commercieel denken. Winst is immers essentieel, als grondstof voor het sociaal toerisme. En dus moet je als organisatie je identiteit diepgaand begrijpen, je klanten kennen, durven innoveren en de cijfers tot achter de komma in je vingers hebben.

Marianne: ‘Vijf jaar geleden stelde het sociaal toerisme zich de ambitie tot sociaal ondernemerschap. Dat was toen nieuw voor de sector, en jullie deden dat al: een sociaal doel voorop stellen, en dat ondernemend realiseren.’

Francis: ‘Wat we doen is terug te brengen tot één woord: solidariteit. We hebben daar vanuit onze vzw een zeer klare kijk op. Dat wil zeggen dat je mensen helpt, en om mensen te helpen heb je middelen nodig. NZ Vakanties herinvesteert zijn winsten in vakantiekansen voor mensen die minder kansen hebben. Wij hebben dat principe van solidariteit in ons businessmodel vastgelegd.’

Marianne: ‘Het verschil met een commercieel bedrijf is dat je dus niet werkt voor aandeelhouders, maar voor een sociaal doel?’

Francis: ‘Ja. Maar vergis je niet: wij willen dus wel winst maken. Waarom is dat nodig? Om te kunnen investeren in solidariteit. Onze vakantiedomeinen moeten rendabel zijn, dat is essentieel. De winst, subsidies en ledenbijdragen kunnen we dan netto investeren in gebouwen, mensen en in solidariteit. De leden van de ziekenfondsen krijgen korting uiteraard. En voor mensen die een vakantiedrempel ervaren, lopen we – zonder bijkomende kosten - een extra mijl. Dat woord vakantiedrempel, heb ik bij jullie opgepikt Marianne, en dat heeft toch wel onze ogen geopend.’

Kijken door de ogen van je klanten: vakantiedrempels

Marianne: ‘Bedoel je dat die term beter verwijst naar de hindernissen die mensen ervaren zonder ze in doelgroepen te stoppen?’

Francis: ‘Ja, in plaats van te blijven zeggen ‘dit zijn doelgroepen, zoals mensen met een beperking, senioren of grote gezinnen, en daar werken we voor’, hebben we de rollen omgekeerd. Mensen die een drempel ervaren kunnen ons contacteren en wij gaan hen helpen om hun vakantie te organiseren. Dus maakten we een gratis helpdesk voor vakanties. Iedereen die een drempel ondervindt kan ons bellen, en wij helpen om de vakantie te organiseren. Wij inventariseren die drempels, en mijn team specialiseert zich in die expertise.’

Marianne: ‘We hebben die al eens samengelegd, en vastgesteld dat de drempels die jullie ontdekken en die wij bij Iedereen Verdient Vakantie kennen eigenlijk heel gelijklopend zijn.’

Francis: ‘Je hebt mensen die niet durven online betalen, die geen pc hebben, mensen die slecht te been zijn: die komen het meest voor. We hebben ook vaak mensen die zorg nodig hebben, al dan niet in het buitenland. Wij hebben een reisagentschap opgericht, en daarvoor werken we samen met commerciële partners, zoals TUI en Thomas Cook. We vonden ook partners die gespecialiseerd zijn in verdergezette zorg in het buitenland, bijvoorbeeld voor iemand die periodieke nierdialyse nodig heeft.  En we hebben samenwerkingsverbanden met vakantieorganisaties die gespecialiseerd zijn in het wegnemen van een specifieke vakantiedrempel. ResetT en Metgezel zijn bij ons vaste partners. Onze helpdesk is daarin een tussenpersoon voor de leden van onze ziekenfondsen. Achter dat netwerk zit een commercieel model.’

Winst investeren in solidariteit

Marianne: ‘ Wat ik me dan afvraag: mensen die langdurig ziek zijn, hebben het vaak ook financieel niet al te breed. Hoe kan je dat dan rendabel organiseren?’

Francis: ‘Dat hoeft niet rendabel te zijn, omdat wij andere aspecten hebben van onze uitbating die wel rendabel zijn. We spreken dan van solidariteit binnen een gemengde doelgroep. Want naast mensen met een beperkter budget, komen ook gewone leden en niet-leden bij ons verblijven. Ons model is gebaseerd op evenwicht. Ik zal u zeggen hoe dat werkt. Langs de ene kant hebben we commerciële producten die we tegen marktconforme kamerprijzen verkopen, onder meer via kanalen als Booking.com. Aan de andere kant hebben we ons sociaal vakantieaanbod, met  onder andere onze eigen jeugdverblijven en boekingen via Iedereen Verdient Vakantie, waar gasten gemiddeld veel minder betalen per nacht. Onze vakantiedomeinen hanteren een businessmix model.  We hebben verschillende marktcodes, en voor elke code volgen we op hoeveel kamers er verkocht zijn, wat de gemiddelde kamerprijs is en hoeveel omzet dat heeft gegenereerd. Onze managers hebben doelstellingen en kunnen met prijszetting spelen om die solidariteit waar te maken. Ze moeten op het einde van het jaar een vooraf vastgelegde gemiddelde kamerprijs behalen’.  

Marianne: ‘Wat er dan werkt is dat die solidariteit werkt op het geheel, en niet alleen op die sociale vakanties. En er bestaan heel wat organisaties die enkel die sociaal toeristische vakanties doen en geen andere poot hebben om dat zo uit te spelen.’

Francis: ‘En die solidariteit zit niet alleen in onze producten, maar ook tussen onze verschillende activiteiten en vakantiecentra. Ook tussen het reisagentschap en de vakantiecentra. Op het einde van het jaar kijken wij hoe het staat en waar we moeten bijsturen.’

Marianne: ‘Vertel je dat de klanten ook, dat hun boeking bijdraagt aan solidariteit?’

Francis: Ja, dat staat in onze missie en visie. En we vertellen aan vakantiegangers dat hun boeking bijdraagt aan vakantie voor mensen die hulp nodig hebben.’

Marianne: ‘En hoor je daar ooit reacties over?’

Francis: Ja, mensen vinden dat cool. Dat is in tegenwoordig. Maar we doen dat niet omdat dat ‘in’ is, wel omdat dat in onze genen zit. En we merken: onze helpdesk krijgt heel veel telefoons binnen. Dagelijks komen er vragen voor informatie en begeleiding. Maar we runnen onze vzw als een modern bedrijf, met meetbare doelstellingen. Want dat is wel mijn overtuiging: je kunt ook sociaal toerisme niet goed doen als je niet meet en perfect beheerst.’

Niet harder, wel slimmer werken

Marianne: ‘Die bedrijfsmatige aanpak is in vele vzw’s nog niet zo vanzelfsprekend.’ Hoe heb jij bij jouw bestuur die verschuiving zien ontstaan?’

Francis: ‘Ja, dat is een hele ontwikkeling. Je moet vooral empathisch zijn. Dat wilde voor mij zeggen: de dingen goed blijven uitleggen tot bestuur en medewerkers de concepten goed begrijpen. Soms moet ik nog eens uitleggen hoe de vork in de steel zit, en dan zijn we weer vertrokken. We organiseren onze zaak  professioneel, en zijn niet vies van commercieel denken. Zo lanceren we binnenkort een nieuw platform, Guest Delight, waar gasten zich registreren en we data verzamelen over hun aankoopbedrag enzovoort. Want we willen onze klanten leren kennen, zodat we ons productaanbod kunnen aanpassen. Niet het omgekeerde: een product in de markt zetten en dan afwachten of de klanten komen.’

Marianne: ‘Hoe krijg je die mind-switch rond van een organisatie die gefocust was op solidariteit naar een organisatie die commercieel en professioneel denkt zonder die focus te verliezen?’

Francis: ‘Aan de basis daarvan lag gewoon pure moedeloosheid. Twintig jaar geleden was het zo: onze mensen werkten keihard, en maakten op het einde van het jaar verlies.  Dat was zo demotiverend. Ik zal u een voorbeeld geven: ons bivakhuis in Oostduinkerke is het resultaat van een proces dat begon vanuit pure frustratie. Dat oud gebouw kostte tonnen aan energie. We kregen dat niet proper, moesten continu poetsen. De foodkost swingde de pan uit! Het liep daar allemaal in het honderd.’

Marianne: ‘En harder werken, dat helpt dan niet meer.’

Francis: ‘Neen. Je moet verstandiger werken. Op een keer stonden we met Toerisme Vlaanderen op een beurs en raakte ik over dat gebouw aan de praat met Karel Dedecker van CJT. Eén van zijn suggesties was over te schakelen naar een formule van zelfkook. Hij heeft mij daarbij geholpen en na twee jaar draaide het bivakhuis al tien procent van onze totale omzet. Dat heeft me echt wakker gemaakt. Dan zijn we beginnen doordenken op elk aspect in dat bivakhuis. Nu zijn we zover de overheadkosten erg laag zijn en dat kostenposten van toen nu opbrengstposten zijn. Tot en met energie. We hebben gewoon alles op zijn kop gezet. Denkpatronen omgekeerd.’

Marianne: ‘En jullie deden dat tien jaar geleden al, toen was dat zeker heel revolutionair.’

Francis: ‘Ja, en we hebben veel plezier gehad om dat te maken. We hadden nooit gedacht dat dat zo’n succes zou hebben. We wisten wel dat we een strak businessplan te pakken hadden. Daar is stevig op gestudeerd. Nu heeft het bivakhuis een bezettingsgraad van meer dan 80%. En ondanks zeer laagdrempelig qua prijs is het zeer rendabel. Daardoor konden we beginnen investeren in onze andere centra en in ons reisagentschap. Bivakhuis Hoge Duin is de grote sterkhouder geworden in ons solidariteitsprincipe. Dus soms is even achteruit gaan nodig om weer vooruit te kunnen. Kom eens uit uw zwembad, zeg ik dan, want aan de kant kan je naar het water kijken. Dan kan je zien hoe het zit en verstaan wat er misloopt.’

Marianne: ‘Wat ook voor andere organisaties een interessante tip is: kom eens uit uw zwembad en kijk een keer naar uw water. Omdat er heel dikwijls heel hard geploeterd worden.

Francis Fivez
 

 

“Kom eens uit uw zwembad, want aan de kant kan je naar het water kijken. Dan kan je zien hoe het zit en verstaan wat er misloopt.” - Francis Fivez

 

Voortdurend veranderen

Francis: ‘Ja, je moet kijken naar wat de ideale situatie is en wat moet je doen om daar te geraken. Dat is ook niet gemakkelijk. Je moet een beetje verstand hebben van van alles, om dat te berekenen, om daarover na te denken. Als je stilstaat, ben je verkeerd bezig. Je moet continu bezig zijn met veranderen. Omdat de markt verandert, omdat je mensen veranderen, omdat je gebouwen verouderen. Dat is in de commerciële wereld zo, en dat is in het sociaal toerisme ook zo.’

Marianne: ‘Interessant is dat je niet gezegd hebt ‘kijk dit en dat gaat niet goed, we gaan dus hier en daar een beetje bijdraaien’. Je hebt de boel volledig bestudeerd en omgegooid. Dat maakt dat het van een zorgenkindje naar een steunpilaar is geworden. Dikwijls zien we dat organisaties in de problemen geraken en dan aan een paar knopjes draaien. Dan wordt bijvoorbeeld op het comfort bespaard. Maar als je ervan uitgaat dat je iets wil neerzetten dat kwaliteitsvol en betaalbaar is, dan moet je iets anders doen.’

Francis: ‘Vaak is dat zo omdat het groeit vanuit een bepaald concept. En dat mensen niet de tijd vinden of nemen om afstand te nemen en te vragen: hoe gaan we dat nu optimaal organiseren? Het is bijvoorbeeld prima om vakanties te organiseren met gespecialiseerde zorg. Zorg ervoor dat er het comfort is waardoor je ook andere mensen kunt aantrekken. Maak er dan geen ziekenhuiskamers van. Ik walg van het idee dat iemand in een rolstoel geen tapijt zou mogen hebben in zijn kamer. Die mensen mogen toch ook blij verrast zijn als ze hun kamer binnenkomen!’

Marianne: ‘We proberen wel onze organisaties te laten stilvallen en reflecteren, maar dat is supermoeilijk. Want als het snel beter moet gaan, dan grijpen mensen terug naar hier en daar een beetje bijschaven.’

Francis: ‘Ja, Marianne, veel mensen in het sociaal toerisme kunnen supergoed overweg met hun doelgroep en zijn daardoor gebeten. Maar als ze een website moeten maken of bij een bank een lening aanvragen, dan is dat hun ding niet. Daar heeft het volgens mij veel te maken. In het sociaal toerisme zitten vaak doeners - je moet het ook maar doen – maar blijven daardoor soms ter plaatse trappelen. Omdat ze worden meegezogen in de praktijk van elke dag.’

Samenwerken om straffe producten neer te zetten

Marianne: ‘Wat denk jij dat er nodig is in de sector van het sociaal toerisme vandaag, Francis?’

Francis: ‘Ik geloof zeker in een netwerk met partners, maar samenwerking moet groeien vanuit behoeftes die er zijn. Ik ben bijvoorbeeld geïnteresseerd om te weten welke projecten er zijn die een aanvulling kunnen zijn op ons aanbod en die ons communicatieplatform zouden kunnen gebruiken. Zoals we met Metgezel en Vakantiewijzer doen bijvoorbeeld, of met ResetT. Wij kunnen onze goodwill bieden, ons netwerk, ons platform. Maar de sector is zo breed, we hebben geen kennis van alle sociaal toeristische initiatieven. En dat is spijtig. Ik kijk een beetje naar Toerisme Vlaanderen om die spelers bij elkaar te brengen en zichtbaar te maken.’

Marianne: ‘Misschien zit het wel in kansen scheppen zodat onverwachte partners elkaar kunnen ontmoeten. Misschien is het dat wat wij moeten doen. Zonder dan te willen vastleggen wat het nieuwe is dat die partners dan moeten creëren.’

Francis: ‘Ik denk dat je de markt moet laten spelen. En de markt is vandaag online. Ik droom graag van een ‘sociale Booking.com’. Dat zou een rol voor Toerisme Vlaanderen kunnen zijn. Vakantieschakel is al heel waardevol. Dat zou je kunnen uitbouwen, daar zouden mensen ruimte kunnen krijgen om hun product doorlopend te promoten. Ik ben wel mee met de minister als die zegt dat het sociaal toerisme moet geïntegreerd worden in de markt. Want toerisme organiseren – ook sociaal toerisme - houdt sowieso een economische factor in. Je moet je ding in de markt zetten, met kwaliteit bezig zijn, je rendabiliteit in de gaten houden.’

Marianne Schapmans
 

 

"Misschien zit het wel in kansen scheppen zodat onverwachte partners elkaar kunnen ontmoeten. Misschien is het dat wat wij moeten doen." - Marianne Schapmans

 

Marianne: ‘Jazeker, en ik kan het ook wel volgen als een paar van onze grotere sociaal toeristische spelers zeggen dat die sociale doelstelling in hun DNA zit. Dat is nog iets anders dan grote commerciële spelers die nu, omwille van een gevoeligheid op de markt, meedoen met sociaal toerisme. Als de markt verandert, kan dat snel weer terugdraaien. Dat is zo het verschil tussen een commerciële ondernemer en een sociaal ondernemer die zijn maatschappelijk doel voorop zet. Maar er is ruimte voor allebei, het zijn allemaal waardevolle initiatieven.’

Francis: ‘Ik ben een groot voorstander van een onderscheid tussen actoren en partners. Actoren zijn voor mij organisaties die dag in dag uit met sociaal toerisme bezig zijn. Een partner doet periodiek, vanuit een visie op maatschappelijk verantwoord ondernemen een aanbod. Onderscheid tussen die twee: de eerste groep investeert zijn winsten terug in het sociaal toerisme. De commerciële partners hebben als doel hun aandeelhouders winst uit te keren. Ik vind dat een wezenlijk onderscheid. Ook het nieuwe decreet op het sociaal toerisme moet met dat verschil rekening houden. De commerciële partners hebben geen extra steun nodig vind ik. De sociaal toeristische organisaties, die ook vaak inspelen op niches, zijn misschien wel gebaat met dat extra steuntje in de rug om te kunnen investeren. Eén voorwaarde: subsidies mogen nooit bedoeld zijn om verliezen te dekken. Dat vind ik wel een conditie: dat initiatiefnemers kunnen aantonen dat hun activiteiten rendabel zijn. Alleen dan kan je met subsidies een netto investeringscapaciteit creëren. In Wallonië gebeurt op dat vlak iets interessant. Daar vraagt de overheid dat initiatiefnemers aantonen dat hun project een economische return heeft op de regio. Dus subsidiëren ze niet zomaar een project, maar wel de regio. En dat is goed.’

Sociaal ondernemen vanuit je identiteit en sterkte

Marianne: ‘Ja, boeiend om te denken in partners en actoren. Alleen moet dat dan wel op een respectvolle manier gebeuren. Het mag toch niet zijn dat de sector sociaal toerisme een beetje vreemd naar commerciële partners kijkt als die een geste doen. Dat is hoegenaamd niet minderwaardig. We moeten daar op een wederzijds waarderende manier kunnen over spreken. In één verhaal brengen, waar verschillen in zijn die naast elkaar mogen staan.’

Francis: ‘Juist. Ach, je moet ook de concurrentie met elkaar durven aangaan vanuit je eigen sterkten. Niet vanuit wat de anderen doen en hoe jou dat zou kunnen bedreigen. Als je je eigen kracht kent, moet je niet bang zijn van de ander. Mijn vertrekpunt is: leg je eigen identiteit vast in een hoog doel en hou je blik daarop gefocust.’

Marianne: ‘Ja, en dat is wellicht ook wat het netwerk Iedereen Verdient Vakantie wel samenhoudt: dat er een hoog doel is waar mensen zich kunnen rond organiseren. Dat doel moeten we hoog genoeg houden, zodat partners en actoren er zich vanuit hun eigen identiteit mee kunnen verhouden. Zoals een bijenkorf, waarin iedereen welkom is die iets kan bijdragen en waar mensen kunnen kiezen waarrond en met wie ze samenwerken.

Francis: ‘Zo ga je kleine successen boeken, en dan gaat het vooruit. En dan waarderen wat er gebeurt. Goeie initiatieven moet je vleugels geven.’

 

In gesprek met

Francis Fivez is al ruim 20 jaar directeur bij NZ-Vakanties, het sociaal toeristisch initiatief van de Neutrale Ziekenfondsen. NZ-Vakanties heeft een bivakhuis en vakantiedomein in Durbuy (Dennenheuvel) en in Oostduinkerke (Hoge Duin) en een vakantiedomein in Oostende (Neutralia). Via een eigen reisagentschap biedt NZ-Vakanties binnen- en buitenlandse reizen in samenwerking met grote commerciële touroperators en een zorghotel in Benidorm. Met NZ-plus werkt de organisatie vakantiedrempels weg via informatie, begeleiding en samenwerking met gespecialiseerde partners.

Marianne Schapmans is directeur van Iedereen Verdient Vakantie bij Toerisme Vlaanderen. Iedereen Verdient Vakantie is een netwerk van ruim 2000 partners: sociale organisaties en toeristische aanbieders van verblijven en daguitstappen. Samen maken zij – via een systeem van kortingen, een online platform en netwerkactiviteiten vakantie mogelijk voor mensen die omwille van financiële of andere drempels niet zo makkelijk toegang vinden tot vakantie.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 28 juni 2019 in de categorie Mvo.

Neergepend door

Griet Bouwen is Storyweaver voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Toerisme transformeert: tijd voor partnerschap beleid en burgers

In gesprek met Peter De Wilde, administrateur-generaal Toerisme Vlaanderen | 7 september 2018

Aan het begin van wat een memorabele zuiderse zomer zou worden, hadden we een lang gesprek met Peter De Wilde, administrateur generaal bij Toerisme Vlaanderen. We wisselden van gedachten over Toerisme Transformeert, een creatief traject waarin het overheidsagentschap en de sector samen nadenken over de kernwaarden van toerisme en hoe die in het toerisme van morgen tot uitdrukking komen. Een jaar na de start van Toerisme Transformeert (*) zijn sommige antwoorden onderweg. Ja, toerisme kan mensen en plekken transformeren. Ja, om dat mogelijk te maken staat de sector voor transformerende tijden. En neen: die transformatie kan niet gestuurd worden door de overheid, hooguit gefaciliteerd. Zoals een boswachter geen bomen kan doen groeien, maar wel voorwaarden kan scheppen waarin de biodiversiteit in het bos het werk doet.

Zijn er dingen uit Toerisme Transformeert die wortel beginnen schieten in de praktijk, vraag ik. Ik zie Peter twijfelen, zijn woorden wikken en wegen. Jazeker, zegt hij. Er groeit van alles, maar die beweging is wellicht nog wat pril om namen en concrete projecten te noemen. De kiemen zijn te jong om nu al in het volle daglicht te zetten. Hij ziet lokale besturen die van hun stad of gemeente vinden dat het een aantrekkelijke plek is. Zij willen lokaal ondernemerschap bij de bewoners aanmoedigen en zich tegelijk afvragen: wat moeten wij nu net niet zelf doen? En hij ziet regio’s – sommige nog voorzichtig aftastend, andere met wat doortastender hun toeristische potentieel onderzoeken en vormgeven met bewoners, lokale ondernemers en het middenveld.

Dicht bij eigen plek noemt Peter Bazel, het dorp waar hij thuis is. Hij ziet er schitterende initiatieven, zoals een jaarlijks feest waar bewoners samen het einde van de vakantie vieren. Intrigerende gedachte daarbij: ‘Dat is bijzonder succesvol, zonder dat het door een of andere overheid gepusht wordt. Integendeel: de overheid trekt zich daar terug en zoekt manieren om te ondersteunen in plaats van het zelf te doen. Dingen als dit houden mijn denken aan de gang over de toekomstige rol van de overheid, waar wij als Toerisme Vlaanderen ook een instrument van zijn.’

Een sterke vloot bestaat uit een diversiteit van schepen

In plaats van te sturen van bovenaf, komt het eropaan om te zien wat er bougeert op het veld, en te ontdekken hoe een overheidsagentschap als Toerisme Vlaanderen dat kan ondersteunen en versterken. Peter: ‘We zijn niet per definitie op zoek naar een nieuw groot vlaggenschip. Een sterke vloot bestaat uit een diversiteit van vele schepen die elk hun zeilen zetten naar de wind die hen op eigen koers brengt.’

Peter hoopt in het komende jaar met verve zichtbaar te kunnen maken wat nu vanaf de sokkels wordt opgebouwd. ‘Onze zoektocht blijkt intussen al wel op te vallen in het buitenland. Ik merk dat ik er met veel plezier en vaak over vertel op internationale ontmoetingen. En ik mag met trots zeggen: er leeft internationaal veel interesse en waardering voor het blijkbaar vrij unieke pad dat wij hier afleggen.’

“Wat we niet weten, moeten we met open geest onderzoeken. Die openheid wil ik overeind houden.” - Peter De Wilde

Dichter bij huis, in de Vlaamse toeristische sector, staat meteen na de zomervakantie een belangrijk moment op de agenda. Gedurende een tweedaagse denktank zullen geëngageerde mensen samen de inzichten en toekomstsporen beschrijven die gedurende het traject aan de oppervlakte kwamen.  Peter: ‘Het komt er nu op aan dat schrijfproces te faciliteren in dezelfde geest als die welke het denkproces tot nu toe mogelijk maakte. Dat onze zoekende houding overeind blijft, en niet vervalt in een krachtenspel van belangen. Ook dat hoort wat mij betreft bij de transformerende beweging die we hebben ingezet.’

Naar een nieuwe rol voor de overheid?

De administrateur-generaal van Toerisme Vlaanderen maakt er een punt van om het ontstane transformerende elan door te zetten. En dat betekent onder meer het proces blijven faciliteren, dienstbaar zijn aan wat nodig is en ruimte maken. Ruimte maken betekent soms ook : uit de weg gaan staan.

“Overal waar regelgeving elkaar tegenwerkt en beloftevolle initiatieven bemoeilijk, moeten we durven denken aan vereenvoudigen en mogelijk maken.”

Peter: ‘Ik zie regelmatig ondernemende mensen met volle gedrevenheid werken om nieuwe ideeën van de grond te krijgen. Vaak sleuren zij de lasten van een over-regulerende overheid als een blok aan het been mee. Als je daar goed over nadenkt, versta je dat: regelgeving ontstaat vaak om de status quo te beschermen, en in een tijd van transformatie werkt dat wel eens contraproductief. Ik geef een voorbeeld. Vanochtend ontmoette ik de initiatiefnemer van Slow Cabins, verblijfsplekken in de natuur waar mensen kunnen stil worden en vertragen. Op zich een tof initiatief dat het verblijfstoerisme een tot nu toe ongeziene dimensie kan meegeven. Die man zou bijna de moed opgeven omwille van de complexiteit van regelgeving op Vlaams niveau, terwijl zijn initiatief een geschenk is voor het toerisme in Vlaanderen. Het is niet plezant om toe te geven, maar inderdaad: De Vlaamse overheid – waar wij deel van uitmaken -  blinkt uit in regulitis.’

‘We hebben al veel regelgeving vereenvoudigd. Het Logiesdecreet is daar een voorbeeld van. Maar er kan nog veel werk verzet worden. Niet alleen in onze eigen sector, maar overal waar regelgeving elkaar kruist, soms tegenwerkt en initiatieven met een beloftevolle meerwaarde bemoeilijkt of totaal onmogelijk maakt.’

Partnerschappen opbouwen tussen burgers en overheid

Minder en slimmere regels dus, en meer coaching en ondersteuning: dat is waar een overheid vandaag het verschil kan maken, aldus Peter De Wilde. Een top-down benadering van beleid maken is niet meer van deze tijd, vindt Peter. Er moet een bottom-up benadering bijkomen. ‘En wij, medewerkers van een agentschap van de Vlaamse overheid, kunnen de wissel zijn waar die twee bewegingen en hun oprechte intenties elkaar vinden.’

Een overheidsagentschap als Toerisme Vlaanderen moet leren toegewijd luisteren naar wat de mensen willen realiseren en wat ze daarbij nodig hebben, aldus Peter De Wilde. Zoals bij Iedereen Verdient Vakantie al gebeurt, waar  partners samen vakantie willen mogelijk maken voor mensen die met vakantiedrempels kampen. Het is de uitdaging om als overheid aansluiting te vinden bij het publiek en hen de hand te reiken. ‘Samen kunnen we het debat voeren over wat burgers van een overheid verwachten en waarop ze zich op eigen kracht willen organiseren. Voor ons, gespecialiseerd overheidsagentschap, zie ik als toekomstige fundamentele rol: inspireren, verbinden en faciliteren.’

Naar een toerisme dat wortelt in de ziel van Vlaanderen

Wat de toekomst van toerisme – en bij uitbreiding de verblijfskwaliteit van onze lokale leefomgevingen – nodig heeft, is een aantrekkelijk toekomstbeeld, zegt Peter. Een beeld waarin actieve burgers en initiatiefnemers in de sector zichzelf herkennen en zich mee kunnen verbinden. Dat zal volgens hem alleen maar lukken als dat nauw aansluit bij hoe mensen hun identiteit en hun hoop beleven.

Wij, Vlamingen vinden het belangrijk ons verbonden te voelen met een thuis, een plek, een lokale gemeenschap. Wij hechten nog belang aan de kerktoren en het plein. Want daar ligt het café, de parochiezaal of het buurthuis. Daar ontmoet de gemeenschap elkaar. Daar spelen zich verhalen af die zich als herinneringen in onze identiteit nestelen. ‘Dat hebben we te respecteren en te versterken’, zegt Peter.  ‘En dat zullen we niet waarmaken als we van bovenaf hippe ideeën droppen.’ Hij noemt de herbestemming van onze in toenemende mate leegstaande kerken als voorbeeld. ‘Snelle herbestemmingen vanuit de wensdromen van enkele directe belanghebbenden is niet waar we moeten voor gaan, vind ik. Het is een pak duurzamer om met alle betrokkenen te zoeken hoe die plekken voor de lokale bevolking en bezoekers van betekenis kunnen zijn. Dan alleen kan de kerktoren zijn rol blijven vervullen, een rol die aansluit bij wat bewoners belangrijk vinden en waar hun identiteit en gevoel van plek en thuis mee verweven is.’

"Transformatie zegt iets over het proces. Iets komt in beweging, verandert en krijgt een nieuwe gedaante."

Peter: ‘Voor de toekomst van het toerisme geldt hetzelfde. We hebben de naam Toerisme Transformeert trouwens niet zomaar gekozen. Transformatie zegt iets over het proces: iets komt in beweging, ondergaat daardoor veranderingen krijgt een nieuwe gedaante. Het is precies dat proces waar het ons nu om gaat, samen met iedereen die wil betrokken zijn.’

Die beweging is nieuw, en toch ook niet. Terugkijkend krijgen acties en vraagstukken van voorheen opnieuw betekenis. Peter: ‘Als bedenkt wat ons de afgelopen jaren bij Toerisme Vlaanderen al bezighield, zie ik dat we al geruime tijd puzzelstukken aan het leggen zijn. Sinds we die zoektocht een naam en een traject hebben gegeven, hebben we nu ook de doos van de puzzel gevonden. Nu kunnen eindelijk zien wélke puzzel we precies aan het leggen zijn.’

(*) Lees de oproep bij Peter de Wilde bij de aftrap van ‘Toerisme Transformeert’ in vier coupletten hier

Foto: Westtoer, Jimmy Kets (c) via Visit Flanders, fotogallerij Flickr 

Peter De Wilde

In gesprek met

Peter De Wilde (48) staat aan het hoofd van Toerisme Vlaanderen. De opdracht van Toerisme Vlaanderen is Vlaanderen in het buitenland en bij de eigen bevolking promoten als toeristische bestemming. In 2017 trapte hij het traject Toerisme Transformeert af en betrok mensen in en buiten de sector bij het samen nadenken over toekomstsporen voor toerisme in onze regio. In een reeks gesprekken stonden we toen, april 2017, stil bij zijn denksporen en hoop voor het traject. Die kan je hier lezen.

Inmiddels is een jaar verstreken. Welke inzichten rijpten in tussentijd? En waar mag het volgens Peter De Wilde nu verder naartoe? In twee artikels brengen we zijn geëvolueerde ideeën onder woorden.

​Wil je meer leren over het traject Toerisme Transformeert? Roept dit artikel ideeën bij je op? Wil je graag een reactie kwijt? Wil je verder op de hoogte worden gehouden? Ontdek hier nog meer inspiratie en laat van je horen. Het team van Toerisme Transformeert verwelkomt elke constructieve bijdrage.  

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 7 september 2018 in de categorie Mvo.

Neergepend door

Griet Bouwen is Storyweaver voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Toerisme transformeert: de bedding is de plek waar je wortel schiet

In gesprek met Peter De Wilde, administrateur-generaal Toerisme Vlaanderen | 4 september 2018

In april 2017 opende Peter De Wilde, spelverdeler bij Toerisme Vlaanderen, de deur naar een nieuw toekomstspoor voor zijn organisatie en de sector. Hij lanceerde de vraag of en hoe van toerisme een transformerende kracht kan uitgaan voor reizigers, gastheren, lokale gemeenschappen en Vlaanderen.(*) Toerisme Vlaanderen zette het traject ‘Toerisme Transformeert’ in stelling. Via ontmoetingsmomenten, denksessies en een grootschalig luisteronderzoek trok de organisatie het beeld van de kracht en toekomstige potentie van toerisme ver open. Waar staan we nu? Peter kijkt over zijn schouder en blikt vooruit.

17 juli 2018. Voor de kopman van Toerisme Vlaanderen breekt de vakantieperiode bijna aan. Door de open ramen van het kantoor aan de Grasmarkt maakt de zomer duidelijk dat ze nog niet van plan is te wijken. De klank van een levendig autovrij Brussel hangt in de gangen van Toerisme Vlaanderen. De vakantiesfeer trekt ons naar buiten, de straat op. Zomers Brussel bakt en bruist. Toeristen bevolken het hart van de stad. We stranden in La Madeleine, een bruine kroeg waar we in het typische Frans met een Vlaamse slag onze koffie en trappist geserveerd krijgen. Het gesprek meandert van vragen naar verwondering, hoop en weer terug. Net als vorig jaar ontmoet ik weer deze boeiende mens die het aandurft niet-te-weten. Ik meen in zijn woorden en oogopslag te ontwaren dat dit lastige niet-weten hem vandaag een stuk comfortabeler zit dan toen. We praten over wat Peter De Wilde vandaag bezig houdt, en waarheen Toerisme Transformeert zijn ideeën tot nu toe bracht.

Peter: ‘Toen we in mei 2017 de eerste stappen zetten in het traject Toerisme Transformeert, wisten we niet waar we naartoe zouden bewegen. Het is een avontuur, een ontdekkingsreis, ook voor ons als overheidsagentschap. Dat niet-weten en toch blijven onderzoeken is de crux, denk ik. We doen dat samen met collega’s uit de sector. In het afgelopen jaar stelden we onszelf vragen, ontdekten we verschillende manieren van kijken en kwamen we op het spoor wat er leeft. Gaandeweg beginnen we te zien wat we te doen hebben en waarvoor de samenleving op ons kan rekenen.’

Nieuwsgierig onderzoeken in plaats van vasthouden wat is-zoals-het is

Het traject Toerisme Transformeert blijkt nogal wat bijval te krijgen in de sector. Bij de publieke aftrap in oktober 2017 kwamen 150 geïnteresseerden opdagen. In de daarop volgende denktanks tekent zich een groep van een zeventigtal mensen af die de mentale openheid tonen om niet te weten en samen te onderzoeken. Er is iets dat blijkbaar resoneert, al was – en blijft – het best spannend. Peter: ‘Niemand zegt graag ik weet het niet. En de meeste mensen – ook in onze ploeg bij Toerisme Vlaanderen – voelen zich pas comfortabel als de dingen duidelijk en een beetje voorspelbaar zijn. De sessies met het minst strakke draaiboek zal ik me nochtans blijven herinneren als de sterkste momenten in het proces. Menselijk gedrag, en dus de toekomst, laat zich niet in draaiboeken vatten.’

“Menselijk gedrag, en dus de toekomst, laat zich niet in draaiboeken vatten.” – Peter De Wilde

De administrateur-generaal van Toerisme Vlaanderen ontdekt er wel een tendens in. ‘Ik zie dat mensen – ook professionals in de sector – opnieuw meer aansluiting zoeken in groepen. Het zijn tekenen dat het super-individualisme over zijn hoogtepunt heen is. Ik noem het een ‘roedel’, een groep mensen die ervaren dat ze – tenminste tijdelijk en rond een bepaald thema -  iets delen en afhankelijk zijn van elkaar.’ Ik moet denken aan het netwerk Iedereen Verdient Vakantie, ook zo’n roedel, waar partners uit de sociale en toeristische sector ideeën en praktijken verbinden om vakantie mogelijk te maken voor mensen die minder makkelijk toegang hebben tot vakantie.

Het vraagt het moed om met anderen in zo’n zoekproces te stappen. Je legt je vragen op tafel, toont je praktijk, toetst je overtuigingen en bent bereid daaraan te sleutelen. ‘En dat geldt ook voor mij en mijn team. In het denkproces rond Toerisme Transformeert moeten we blijven bereid zijn elkaar een spiegel voor te houden en open te staan om geraakt te worden door wat we daarin samen zien.’

De groep rond Toerisme Transformeert deelt het besef dat het nastreven van de status-quo niet langer aan de orde van de dag is. Peter: ‘Verandering is de constante geworden. De kunst is om met die veranderingen om te durven gaan.’ Hij verwijst naar daarbij zichzelf, naar het team bij Toerisme Vlaanderen, naar de sector, de overheid en naar middenveldorganisaties. ‘De transformatie is op veel maatschappelijke terreinen tegelijk bezig. Het blijkt dat we ons op zoveel vlakken tegelijk moeten heruitvinden. Wat mij daarin verrast, is hoe krachtig het is om in dat proces terug te keren naar je wortels en die een hedendaagse interpretatie te geven.’

“Het is krachtig om toekomst te maken door naar je wortels terug te keren en die een hedendaagse interpretatie te geven.”

In de rand van ons gesprek over toerisme legt Peter regelmatig een parallel met ‘zijn’ Davidsfonds – hij is er voorzitter -  een lokaal verankerde middenveldorganisatie die bestaat op het speerpunt van cultuurbeleving en -educatie. Daar, en in de lokale heemkundige kring in zijn dorp Bazel (Kruibeke) zag Peter hoe er van het samen opnieuw verkennen van historische wortels een transformerende kracht uitgaat. ‘Bij de heemkundige kring grepen we daardoor terug naar wat voor alle vrijwilligers belangrijk is: het dorp, ons erfgoed, de natuur, ons heem. Als je daar bovenop vrijwilligers kansen geeft om in de vereniging dingen te doen vanuit hun interesses, dan kan zo’n groep de slag naar de toekomst maken. Het komt erop aan talenten en visies van mensen te zien, te respecteren en hen kansen te geven zich van daaruit te engageren. Dat is voor mij lokaal actorschap.’

Je plek kennen, en wat dat met toerisme te maken heeft

Terug naar toerisme. Wat kunnen deze verhalen over lokaal engagement vertellen aan de sector? Peter praat over de energie die ontstaat wanneer mensen hun plek, hun thuis kennen, begrijpen en waarderen. Daaruit groeit trots, zegt hij. Trots drijft mensen om hun plek te tonen aan gasten en een cultuur van gastvrijheid te ontwikkelen. Want waar je trots op bent, dat wil je graag delen met anderen. Met reizigers bijvoorbeeld, door hen voor de tijd dat ze op bezoek zijn hartelijk op te nemen in je lokale gemeenschap.

“Een geslaagde vakantie ontstaat net omdat mensen zich opgenomen voelen in de plaatselijke gemeenschap.”

Toerisme Vlaanderen deed onderzoek naar de impact van reizen op het leven van reizigers. De transformerende kracht van reizen blijkt in essentie vooral te liggen in de beleving van een plek (levensstijl, waarden, sociaal-politieke situatie, cultuur en natuur) en de ontmoeting met haar bewoners en lokale dienstverleners.(**) Peter: ‘Veel mensen ervaren een werkelijk geslaagde vakantie wanneer ze dingen meemaakten net omdàt ze zich opgenomen voelden in de lokale gemeenschap. De ervaring er tijdens hun verblijf bij te mogen horen, laat een diepe indruk na.’ En daar zou Vlaanderen sterk in kunnen worden, denkt hij.

Kunnen worden, inderdaad. Want de gemiddelde Vlaming lijkt amper te beseffen dat onze plekken en cultuur best wel verrassende ervaringen voor reizigers kunnen opleveren. Peter verwijst naar een ander onderzoek. Daaruit bleek dat Vlamingen amper hun regio met liefde promoten in het buitenland. Peter: ‘Vraag je een Vlaming naar een top-vakantie-ervaring, zal die zelden of nooit een verhaal vertellen over z’n eigen land. Dat is opvallend anders bij pakweg Duitsers, Nederlanders of Fransen. Uit dat onderzoek blijkt wat men noemt een negatieve promotor score voor Vlamingen over Vlaanderen. Vlamingen prijzen hun regio niet aan in contacten met mensen uit andere regio’s.’

Contact met reizigers kan daar verandering brengen. De verwondering van de vreemdeling helpt lokale bewoners met nieuwe ogen naar hun plek te kijken.  Dat helpt op zijn beurt weer om de reiservaring van bezoekers te versterken. Of hoe bewustwording van de plek waar je bent geworteld tegelijk een geschenk kan worden voor mensen die er tijdelijk verblijven.

Liefde voor je plek ontdekken en delen

Dat proces begint lokaal, denkt Peter. ‘Iedereen heeft een thuis, een ijkplek: een plek waar je genoeg positieve prikkels hebt gekregen opdat je je ermee verbindt. Koppel dat aan identiteit en verbondenheid met een plek en/of gemeenschap, en er ontstaat een positieve kracht. Daarom vind ik dat we aandacht moeten besteden aan het versterken van het lokaal weefsel. Door een oprechte erkenning van de lokale ondernemende krachten kunnen we het toerisme van de toekomst aanjagen, denk ik.’ 

Als inspirerend voorbeeld vernoemt Peter Sihame El Kaouakibi van Let’s Go Urban. Zij wil ondernemende jongeren verbinden met historisch creatief ondernemerschap in Antwerpen. ‘Haar idee om van het Jordaenshuis een uitvalsbasis te maken, inspireert hem.  ‘Als overheid kunnen we bewust nadenken over hoe we mensen met hun plekken kunnen helpen verbinden, en hoe we de positieve energie die dan ontstaat, kunnen aanboren.’ 

Dat gaat over liefde, merk ik op. Ja, beaamt Peter: de liefde die we ergens voor voelen – een plek, een belangrijke waarde, een droom voor de toekomst – levert een energie op die dingen mogelijk maakt en vooruit doet gaan.

De plek, de thuis, je roots: het thema steekt meer dan eens de kop op in dit gesprek. Het houdt deze man opmerkelijk bezig. Hij vertelt over zijn reis door Vlaanderen als voorzitter van het Davidsfonds. ‘Ken je plek': die boodschap gaf hij in zijn toespraken mee aan vrijwilligers en leden van plaatselijke afdelingen. Verken je wortels, herontdek de schoonheid, maak samen een ‘thuis’ en deel die – vanuit oprechte trots – met bezoekers.  Hoog van de toren blazen hoeft niet. Dat zit niet in onze volksaard. Gastvrijheid daarentegen wél, en die kunnen we nog verder ontwikkelen.

“Verken je wortels, herontdek de schoonheid en deel je thuis met bezoekers.”

Peter lanceert in die lijn het idee van tijdelijk burgerschap. ‘Het zou mooi zijn als reizigers in onze gemeenschappen worden ontvangen als burgers. Als je vertrekt van de vraag hoe je dat mogelijk maakt, ga je toerisme een stuk ruimer benaderen. Dan ga je bijvoorbeeld als lokale gemeenschap inspanningen doen om wat er plaatselijk bruist, open te stellen voor reizigers. Dan wil je hen op kermissen, evenementen, samenkomsten en belevenissen écht verwelkomen en ontmoeten. Dan wil je dat lokale bewoners en bezoekers samen dingen kunnen beleven.’ In dat verband kunnen initiatieven als Den Antwerpenaar, een platform met wat er te doen en te beleven is voor Antwerpenaren, ook van betekenis worden in het toeristische landschap. Het is één voorbeeld van talloze nieuwe initiatieven die verwelkomd zullen worden wanneer de inzichten uit het traject Toerisme Transformeert tot nieuwe acties leiden.

(*) Lees de oproep bij Peter de Wilde bij de aftrap van ‘Toerisme Transformeert’ in vier coupletten hier
(**): bron: rapport grootschalig luisteronderzoek ‘Op zoek naar de kracht van reizen’, Juli 2018, Toerisme Vlaanderen. 

Foto: Westtoer, Jan D'Hondt (c) - bron Flickr Toerisme Vlaanderen

Peter De Wilde

In gesprek met

Peter De Wilde (48) staat aan het hoofd van Toerisme Vlaanderen. De opdracht van Toerisme Vlaanderen is Vlaanderen in het buitenland en bij de eigen bevolking promoten als toeristische bestemming. In 2017 trapte hij het traject Toerisme Transformeert af en betrok mensen in en buiten de sector bij het samen nadenken over toekomstsporen voor toerisme in onze regio. In een reeks gesprekken stonden we toen, april 2017, stil bij zijn denksporen en hoop voor het traject. Die kan je hier lezen.

Inmiddels is een jaar verstreken. Welke inzichten rijpten in tussentijd? En waar mag het volgens Peter De Wilde nu verder naartoe? In twee artikels brengen we zijn geëvolueerde ideeën onder woorden.

​Wil je meer leren over het traject Toerisme Transformeert? Roept dit artikel ideeën bij je op? Wil je graag een reactie kwijt? Wil je verder op de hoogte worden gehouden? Ontdek hier nog meer inspiratie en laat van je horen. Het team van Toerisme Transformeert verwelkomt elke constructieve bijdrage.  

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 4 september 2018 in de categorie Mvo.

Neergepend door

Griet Bouwen is Storyweaver voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Gastvrijheid, heerlijk voor gast en gastvrouw

In gesprek met Sonia Beurms, 't Eenvoud | 13 juni 2018

Ruim 600 Vlaamse toeristische ondernemers hebben het hart om hun dag-attractie of verblijfsaccommodatie makkelijker toegankelijk te maken voor mensen met een beperkt budget. De prijskortingen die ze aanbieden, dragen ze zelf. Dat is de ruggengraat van het concept ‘Iedereen Verdient Vakantie’. De praktijk is in ruim 15 jaar behoorlijk ingeburgerd en ‘normaal’ geworden, en toch blijft het opmerkelijk niet-vanzelfsprekend. Het is een uitdrukking van maatschappelijk engagement, zowel  voor  ‘grote kleppers’ als Vayamundo of Bobbejaanland als voor kleine musea, vakantieorganisaties en verblijfsplekken. Vakantiewoning ’t Eenvoud is een van die kleintjes en verbond zich in 2017 met het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. We praten erover met kersverse uitbaatster en gastvrouw Sonia Beurms.

Sonia en haar man kochten en renoveerden een ongeschikt verklaarde woning in Heist. Omdat het pand vrij groot was, kon het koppel er een combinatie maken van een tweede verblijfsplek en een vakantieappartement. Het moest een betaalbare vakantieplek worden. Sonia: ‘Ik werk in de bouwsector en kom daar geregeld mensen tegen die financieel in de miserie zitten. En ik vind dat iedereen vakantie nodig heeft. Dus wilde ik graag een vakantieverblijf aanbieden dat comfortabel is zonder dat gasten diep in hun portemonnee moeten tasten.’

Eenvoud, rust en comfort

Haar keuze voor de naam ’t Eenvoud onderstreept die keuze. Het moest betaalbaar en eenvoudig zijn, zonder toegevingen op het basiscomfort waarvan een mens op vakantie wil genieten. Sonia maakte er met eigen handen een huiselijke plek van die rust uitstraalt. ‘Mijn gasten moeten hier de kans krijgen om tot rust te komen’, zegt Sonia. ‘En dat betekent bijvoorbeeld dat een mens wat stilte kan beleven, kalmte kan vinden. Dat je hier aan zee kan genieten van hele simpele dingen: een wandeling naar de dijk, de zee kunnen horen. Ach, die eenvoudige dingen zijn op zich al zoveel waard.’

Persoonlijk contact is ook een uitdrukking van eenvoud

Eenvoud is meer dan dat, bedenk ik wanneer ik Sonia beluister. Ze vertelt me dat ze altijd aanwezig is wanneer gasten aankomen en vertrekken. Dat ze hen persoonlijk onthaalt, en dat ze haar altijd mogen contacteren als ze met een vraag zitten. ‘Ik wil graag dat mijn gasten hier thuis kunnen komen. Daar hoort voor mij een gastvrij onthaal en een geïnteresseerd afscheid bij. Bovendien maak ik vooraf zelf de bedden op en zet alles netjes klaar. Ik wil er zeker van zijn dat alles mooi, proper en tiptop in orde is. Ik hecht daar veel belang aan.’ Eenvoud en oprechte gastvrijheid: het gaat zo mooi samen.

"Ik wil dat mijn gasten hier thuis kunnen komen. Daar hoort een gastvrij onthaal en geïnteresseerd afscheid bij." - Sonia Beurms

Dat gasten kunnen ‘thuiskomen’ blijkt te lukken. Sonia: ‘Een koppel uit Limburg is hier al een keer of vijf geweest. Omwille van ziekte kan mevrouw niet meer ver reizen. De zee is wel haalbaar. Die mensen zeggen elke keer dat het hier hun tweede thuis is. Daar word ik heel blij van.’

Engagement voor mensen met een beperkt inkomen

De stap naar Iedereen Verdient Vakantie leek vanzelfsprekend. Een leerkracht in de cursus bij Syntra vertelde haar over Toerisme voor Allen en de bijzondere inspanningen die Toerisme Vlaanderen doet voor mensen met een beperkt budget. ‘Oké, dacht ik. Goed plan. Het past bij ’t Eenvoud en het helpt misschien om stillere periodes te overbruggen.’

"Vakantie helpen mogelijk maken voor mensen in armoede? Goed plan, dacht ik."

In samenspraak met de adviseur bij Iedereen Verdient Vakantie bepaalde Sonia een haalbaar kortingstarief. ‘We kwamen uit bij een prijs die tenminste de kosten dekt. Winst maak ik niet met dat tarief. Maar bon, als ik op die manier iets kan mogelijk maken voor mensen in armoede én zij vertellen later over hun vakantie aan andere mensen, is dat voor mij ook een mooie vorm van publiciteit. ’t Eenvoud is nog maar in opstartfase, en dan helpt dat ook om mijn plekje bekend te maken.’

Hefbomen: aanwezige gastvrouw en geen financiële verrassingen

De eerste boekingen via Iedereen Verdient Vakantie moeten nog komen. Vanaf volgend jaar wordt ’t Eenvoud opgenomen in de vakantiegids. ‘Het zal wel loslopen. Het gaat voor de vakantiegasten trouwens tof zijn om hier te zijn. Omdat Heist een rustige en gemoedelijke vakantieplek is waar de mensen hartelijk met elkaar omgaan. Omdat ik altijd in de buurt ben, en mensen met hun vragen bij mij terecht kunnen. En omdat niemand zich zorgen moet maken om extra kosten. De huurprijs is vooraf heel duidelijk. Mijn gasten mogen erop vertrouwen dat daar geen verrassingen bijkomen. En eten en drinken? Dat moet je thuis ook. Op wandelafstand zijn hier de vertrouwde discountwinkels bereikbaar. Op die manier kunnen vakantiegangers voor ze met vakantie vertrekken tot in detail een haalbaar budget plannen.’

Sonja Beurms

In gesprek met

Sonia Beurms is kersvers uitbater van vakantieappartement ’t Eenvoud. Haar eenvoudige, comfortabele en rustige verblijfsplek is geschikt voor 2 tot maximaal 4 personen. In 2017 sloot ze aan bij het netwerk Iedereen Verdient Vakantie.

Sonia is ingenieur bouwkunde en zelfstandig adviseur in de sector. Haar nieuwe rol als gastvrouw voor vakantiegasten bevalt haar erg. ‘Dit voelt helemaal niet als werk. Mensen ontvangen en zien dat ze tevreden zijn is heerlijk. Werken in vakantiesfeer past helemaal, voel ik. Ik zie het wel zitten om op termijn te groeien en meer logies aan te bieden. Toerisme, dat is een sector waarin ik me verrassend genoeg helemaal begin thuis te voelen.’

Dit verhaal werd gepubliceerd op 13 juni 2018 in de categorie Mvo.

Neergepend door

Griet Bouwen is Storyweaver voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Hoe het grootschalig luisteronderzoek prettig besmettelijk kan zijn

In gesprek met Patrick Vandenberghe, Departement Kanselarij en Bestuur | 16 maart 2018

‘Het is hoegenaamd geen hippieverhaal’, zegt Patrick Vandenberghe van het Departement Kanselarij en Bestuur van de Vlaamse overheid, wanneer we napraten over het Grootschalig Luisteronderzoek van Vakantieparticipatie. ‘Het is de next level voor organisaties die willen weten wat hun gebruikers echt denken en hun werking daarop willen enten.’ Een dik half jaar geleden haakte Patrick aan bij het Appreciative Inquiry lerend netwerk van Vakantieparticipatie. Het werd de eerste stap in een reeks ontdekkingen die de specialist in overheidscommunicatie verbluft doen besluiten dat Toerisme Vlaanderen een voorbeeld werd van gedurfde communicatiebenadering.

Een goed half jaar geleden nodigde Marianne Schapmans, directeur van Steunpunt Vakantieparticipatie, Patrick uit voor het Appreciative Inquiry Lerend Netwerk. Mensen uit sociale en toeristische organisaties leren er toekomst maken op basis van sterkten van vandaag. ‘Ik wist niet dat zoiets bestond, en ik was wat sceptisch. Tot ik verhalen hoorde over hoe AI wordt ingezet in participatieve organisatieontwikkeling. Ik zal niet gauw het verhaal vergeten over hoe een groot ziekenhuis succesvol reorganiseerde zonder dat dat allemaal door de strot van de staf geduwd werd.’ Dat goed luisteren en problemen herformuleren naar uitdagingen ook in zakelijke contexten efficiënt kan worden ingezet: het werd AHA nummer 1 voor Patrick.

Nog meer AHA’s

In een volgende sessie maakte Patrick kennis met het werk van de Zuid-Afrikaanse Chené Swart, die via verhalen van mensen aan veranderingen in de samenleving werkt. ‘Het was totaal iets anders, ook hier weer de nadruk op waardigheid, op luisteren naar de verhalen van mensen.’ In de marge hoorde hij over het grootschalig luisteronderzoek, dat in volle gang was. Hij koppelde het met wat hij al las bij Jim Macnamara en waar hij in 2015 al over blogde.

Patrick: ‘Tot zover was het allemaal bijzonder inspirerend, maar nog onsamenhangend. Dat veranderde tijdens het Forum op 7 december '17. Daar zag ik de resultaten van dat luisteronderzoek gepresenteerd door Gudrun Willems en Steff Deprez, en ook een  korte demo van de tool die Toerisme Vlaanderen gebruikt om patronen te zien in de meer dan duizend verzamelde verhalen. Toen zag ik: hier timmert Toerisme Vlaanderen echt op lange termijn aan de weg. Heel geduldig en taai volhoudend, eerst de fundering, dan een verdiep, dan nog een verdiep. Maar ze luisteren ook naar mensen en die voelen zich daardoor gewaardeerd. Dus creëert Toerisme Vlaanderen ook warmte in de samenleving, en meer respect of krediet voor de overheid als merk. Alles kwam samen en ik werd er intens blij van. Dat gevoel was sterk genoeg om te besluiten: ‘dit wil ik verder dragen bij de Vlaamse overheid.'

Wat inspireert je zo in die aanpak van Toerisme Vlaanderen?

Patrick: ‘De bottom-line is dat ik hier een overheidsdienst aan het werk zie die z'n doelstellingen rond armoede en kansengroepen niet zomaar top down afhandelt maar ervoor kiest om uit de mond van de mensen zelf te horen wat er nodig is. En daar een structuur voor op poten zet die na verloop van tijd rendeert. Waarbij écht luisteren naar verhalen van mensen gecombineerd wordt met een stevige analyse van die verhalen. En dat zoiets geen gigantische budgetten moet opslorpen, omdat je gewoon kunt beginnen bij de rijkdom van ervaringen die je klanten je vertellen. De positieve verhalen kunnen je inspireren, en uit de negatieve verhalen kan je leren. Trouwens: dat Vakantieparticipatie daarvoor een netwerk met vrijwillige ‘Oren’ heeft opgezet is schitterend. Wat een geschenk om mensen te empoweren en dat verbinden aan te zwengelen!

En dan ook: dat is hier allemaal niet het resultaat geweest van zo'n typisch groot allesomvattend plan dat in Brussel werd bedacht en dan hup, uitrollen die handel. Dat frappeerde me echt: ze hebben het aangedurfd te experimenteren met verhalen, dan met het waarderend onderzoek en dan is daar een Sensemaker-onderzoek bijgekomen.'

“Achter de schermen zijn jarenlang inspanningen gedaan om de verhalen van mensen in armoede serieus te nemen, en nu beginnen we daar met z’n allen de vruchten van te zien. Dat noem ik nog eens een langetermijnperspectief.”

Zie je dat dit ook op andere plekken in de Vlaamse overheid kan werken?

Patrick: ‘Jazeker. Ik promoot de toepassing van gedragsinzichten en evidence based policy making, en dan moet je weten wat er echt speelt. Dan maak je efficiënter beleid. Je kunt daarvoor gedrag gaan observeren, maar dat wordt al snel heel duur en je komt niet alles te weten. Luisteren op een manier die geen sociaal wenselijke antwoorden uitlokt, biedt een goed alternatief.  Bovendien, wat ik zie is dat veel organisaties -  ook de Vlaamse overheid - enorm inzetten op klantentevredenheid. Maar meestal zijn die strategieën door specialisten uitgedacht, zonder echt in de nabijheid te geraken van de mensen die de problemen voelen. Het is natuurlijk best tricky om te horen wat er speelt bij de mensen, want dan moet je ook de moeilijke verhalen aanhoren. Met Sensemaker, de tool die Toerisme Vlaanderen gebruikte, én de Oren, schijnt dat te lukken: de mensen open uitnodigen om te vertellen, breed capteren wat er leeft en dan conclusies trekken zonder de rijkdom van hun verhalen kwijt te spelen.'

“Dat heeft voor mij ook met menselijke waardigheid te maken: weten dat mensen de weg kwijt geraken in de complexiteit, en hen dan zelf opzoeken om te horen wat hen zou helpen.”

'Het komt erop aan als overheid weer voeling te krijgen met de pijn van het zijn in het leven van elke dag. Ik vind zelf dat we daaraan moeten beginnen, en wel meteen met de moeilijkste verhalen. Van mensen in armoede bijvoorbeeld. Of van langdurig werkzoekenden.’

Welke mogelijkheden zie jij dan ontstaan?

Patrick: ‘Ze liggen voor het oprapen. Ik denk aan de doorstart van de gefuseerde Vlaamse gemeenten en OCMW’s. In het actieplan armoede staat dat men de stigmatisering wil beperken voor wie beroep moet doen op het OCMW. Die drempel wordt nu dus gesloopt, maar het is ook belangrijk dat de opvolger van de OCMW's weten te capteren wat er leeft, waar de mensen wakker van liggen, waar ze tegenop lopen en waar ze behoefte aan hebben. Om dat dan terug te koppelen naar de beleidsmakers. Of neem nu klachten, die je later kunt analyseren zonder de achtergrond kwijt te spelen: ik vind dat de moeite van het overwegen waard. Uiteindelijk gaat iedereen er bij winnen. 

Of in de omgang met werkzoekenden, om een tweede voorbeeld te geven. De VDAB moet die mensen activeren, aanmoedigen, coachen, vorming geven. En toch blijft er een kloof. Die zou overbrugd kunnen worden als organisaties actiever luisteren. En als de consulenten van de VDAB een tool hebben waarin men bijvoorbeeld niet enkel capteert hoeveel sollicitaties er werden verstuurd, maar ook andere elementen die ze te horen krijgen. Dan wordt de dienstverlening waarachtiger. Dan kan de VDAB meer in de diepte innoveren. De werkzoekende zal zich gehoord en geholpen voelen. En de consulenten kunnen hun interventies – als ze al die data samen analyseren – beter richten op wat er echt speelt in de leefwereld van mensen.’

Kijk, het is allemaal geen rocket science. En dat is net de kracht: in een luisterende aanpak komt gewoon een heleboel gezond verstand bijeen. Daardoor is dit – anders dan Marianne (Schapmans, directeur Vakantieparticipatie n.v.d.r) vaak lachend zegt – absoluut geen soft hippieverhaal.

Patrick Vandenberghe

In gesprek met

Patrick Vandenberghe is beleidsadviseur communicatie en gedragsinzichten bij het Departement Kanselarij en Bestuur van de Vlaamse overheid. Dat departement is een expertisecentrum voor hoe de Vlaamse overheid beter beleid kan maken, en heeft bv. als taak : expertise delen over vernieuwende vormen van beleid, participatie en coördinatie om complexe maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 16 maart 2018 in de categorie Mvo.

Neergepend door

Griet Bouwen is Storyweaver voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Pagina's

Copyright © 2021 Steunpunt vakantieparticipatie | Disclaimer | Privacy |